plen

SFERA PUBLICZNA I PRYWATNA W MIEŚCIE UMARŁYCH


WPROWADZENIE

 

Projekt „Sfera publiczna i prywatna w dzielnicach ubogich w Kairze” obejmował zagadnienie przemian, jakie dokonały się w Egipcie pod wpływem masowych migracji ludności do miast i procesów urbanizacji. Rozwój metropolii kairskiej pod koniec XIX wieku spowodował niespotykane dotąd zagęszczenie ludności i ekspansję terytorialną miasta. Zjawisko zasiedlania przestrzeni miejskich dotychczas pozbawionej zabudowy mieszkalnej (np. cmentarze) zrodziło specyficzną kategorię społeczną tzw. ludności cmentarnej, której liczebność oceniano w 1987 roku na 179 000 mieszkańców (Raymond: 317).

 

Dzielnice ubogie w Kairze zajmują obecnie olbrzymie przestrzenie niegdysiejszych obszarów rolniczych. Ludność uboga i zmarginalizowana w latach 60. XX wieku stała się źródłem poważnych problemów urbanizacyjnych i socjalnych. Szacuje się, że ponad połowa dzisiejszych mieszkańców metropolii należy do tej kategorii (Raymond: 320). W projekcie skoncentrowaliśmy się na skutkach, jakie zagęszczenie przestrzeni miejskiej wywarło na tradycyjnym rozdziale przestrzeni prywatnej i publicznej we współczesnej kulturze muzułmańskiej.

 

Teoretycy sfery publicznej zajmujący się jej organizacją w odniesieniu do miast należących do cywilizacji zachodniej zwracali przede wszystkim uwagę na proces prywatyzacji przestrzeni miejskiej – prywatyzację przestrzeni dotychczas uznawanych za publiczne – miejsc handlu, targów, placów i obszarów związanych z rozrywką, cmentarzy oraz ich postępującą „gettoizację” – tworzenie enklaw zamkniętych przed „obcymi” z zewnątrz i, w efekcie, upadek przestrzeni publicznej (Elias 1980, Sennet 1996).

 

W tradycji muzułmańskiej dzielnice miejskie były organizowane dla ochrony przestrzeni prywatnej – domu, który posiadał status nienaruszalnej, zasłoniętej przestrzeni tabu – haram (Amman, 2006). Przestrzeń publiczna związana była zaś z życiem bazarów, miejscem pracy mężczyzn, placami, budynkami i instytucjami użyteczności publicznej. Dopiero wzmożone procesy urbanizacyjne w pod koniec XIX wieku przyniosły zachwianie tego rozróżnienia i wydzielenie się obszarów zmarginalizowanych, zasiedlanych przez ludność ubogą, która, ze względów ekonomicznych i zagęszczenie populacji, nie mogła odtworzyć tradycyjnego podziału tych przestrzeni. Dzielnice Kairu uległy przede wszystkim głębokiemu rozwarstwieniu społeczno–ekonomicznemu ...





Fot. Aleksandra Wilczura

Pierwsza Poprzednia 1 2 Ostatnia